Peygamberimiz aleyhisselamdan sonra kimin halife olacağı meselesi bütün ağırlığıyla ortaya çıktı.

En başta Hâşimîler bu işi benimsemekte idiler.

Nitekim, daha Peygamberimiz aleyhisselam hayatta iken, Hazret-i Abbas Hazret-i Ali'yi bu işi Peygamberimiz aleyhisselamdan sorup öğrenmeye teşvik etmiş, fakat Hazret-i Ali menfi bir cevap alınması takdirinde bu kapının kendilerine temelli kapanmasına sebebiyet verilmiş olacağını ileri sürerek buna yanaşmamıştı. 434

Peygamberimiz aleyhisselamın Hazret-i Ebu Bekir'i mihraba geçirmek hususundaki ısrarı, 435 mescide açılan kapıların kapatılarak ancak Hazret-i Ebu Bekir'in kapısının açık bulundurulması, 436 Hazret-i Ebu Bekir için bir yazı yazdırmak istemesi 437 gibi vakıalar ise, Peygamberimiz aleyhisselamın bu husustaki temayülünü gösteriyordu.

Fakat, hemen herkes rahat rahat düşünüp karar verebilecek durumda değildi.

Halbuki, Ömer gibi bir zât bile ne yapacağını şaşırmış, Ebu Ubeyde b. Cerrah'a giderek:

" Uzat elini; sana bey'at edeyim! Çünkü, Resûlullah aleyhisselamın işittiğim buyruğu üzere, sen bu ümmetin emirisin! " demişti 438

Ebu Ubeyde b. Cerrah ise:

" Ben, bundan önce, Müslüman olduğun günden beri, böylesine zayıf bir görüşünü görmedim!

İçimizde Sıddîk, ikinin ikincisi* olan 439 ve Resûlullah aleyhisselamın imam olmasını emir buyurduğu, bize imamlık yapmış bulunan bir zât varken ve kendisi de ölmemişken onun önüne mi geçeceğim?! 440 Bana mı bey'at edeceksin?! " demişti. 441

Evs ve Hazrec diye anılan ve aralarında yıllarca süren düşmanlıklar İslâmiyefle unutturulmuş bulunan Ensara 442 gelince; bu iki kardeş kabile, İslâm davası uğrunda yapılan savaşlarda Kureyş müşriklerinin birçok ileri gelenlerini öldürmüş bulundukları için, fırsat bulunca - Cahiliye gayretine kapılarak - kendilerinden öç almaya kalkışılabileceği endişesi içindeydiler. 443

Bunun için, Peygamberimiz aleyhisselamdan sonraki yönetimde, hiç değilse Kureyşîlere eşit bir yetkiye sahip olmak istiyorlar

" Bir emir bizden, bir emir de sizden olsun! " diyorlardı. 444

Ama, kendi aralarında da bu hususta anlaşabilmiş değillerdi.

Hazrecîler Sa'd b. Ubâde'nin çevresinde, 445 Evsîler ise Useyd b. Hudayrin çevresinde toplanmış; 446 Ensar cemaati böylece ikiye bölünüp, aralarında yeniden rekabet başlamış bulunuyordu. 447

-------------------------------------

434. İbn İshak, İbn Hişam, Sîre, c. 4, s. 304, İbn Sa'd, Tabakâtü'l-kübrâ, c. 2, s. 425, Ahmed b. Hanbel, Müsned, c. 1 , s. 263, Buhârî, Sahih, c. 5, s. 141, Belâzurî, Ensâbu'l-eşrâf, c. 1, s. 565.

435. İbn Sa'd, Tabakât, c. 2, s. 217, Buhârî, Sahih, c. 1, s. 165.

436. İbn Sa'd, c. 2, s. 277-228, Ahmed, Müsned, c. 1, s. 270, Buhârî, c. 1, s. 120, Müslim, Sahih, c. 4, s. 1854-1855, Tirmizî, Sünen, c. 5, s. 608.

437. Ahmed, c. 6, s. 47, Belâzurî, Ensâbu'l-eşrâf, c. 1 , s. 541.

438. İbn Sa'd, c. 3, s. 181 , Ahmed, c. 1, s. 35, Belâzurî, c. 1, s. 579.

* Tevbe: 40.

439. İbn Sa'd, c. 3, s. 181 , Belâzurî, c. 1, s. 579.

440. Ahmed, c. 1, s. 35.

441. İbn Sa’d, c. 2, s. 181 , Belâzurî, c. 1, s. 579.

442. İbn İshak, İbn Hişam, Sîre, c. 2, s. 70.

443. İbn Sa'd, c. 3, s. 182, Belâzurî, c. 1, s. 580-581.

444. İbn Sa'd, Tabakât, c. 2, s. 269, Ahmed, Müsned, c. 1, s. 56, Buhârî, Sahih, c. 4, s. 194, Belâzurî, Ensâb. c. 1, s. 580.

445. İbn İshak, İbn Hişam, Sîre, c. 4, s. 306-307, İbn Sa'd, c. 2, s. 269, Buhârî, c. 4, s. 194, Belâzurî, c. 1, s. 583.

446. İbn İshak, c. 4, s. 307.

447. Taberî, Târih, c. 3, s. 209.